Beweeg zoveel mogelijk om je brein jong te houden

Professor Erik Scherder (1952) begon zijn positie als bijzonder hoogleraar klinische neuropsychologie aan de Vrije Universiteit te Amsterdam in 2002 als een  neuropsychologisch onderzoeker die spreekt en schrijft zoals je dat ook zou verwachten van een neuropsycholoog.

Hij is destijds bezorgd dat de neuropsychologische zorg rondom dementie zich vooral toelegt op diagnostiek en vrijwel niet op behandeling. Hij zegt hierover in zijn oratie ter aanvaarding van het ambt van bijzonder hoogleraar: “Immers, de patiënt en zijn/haar familie is na de diagnostische fase toch vooral geïnteresseerd in wat er nu aan de ziekte gedaan kan worden. Is er nog enig herstel te bereiken, kan de huidige situatie zich stabiliseren, of kan verdere achteruitgang vertraagd worden?” En daar heeft professor Scherder een goed punt, dat wat mij betreft ook geldt voor de “ontwikkelingsstoornissen” zoals de “autisme spectrum stoornissen en aandachtstekortstoornissen”.

Hij maakt zich hard voor het inzetten van niet-farmacologische interventies (niet-medicamenteuze behandelingen), zoals oefeningen met de handen en gezichtsspieren. Ook noemt hij in 2002 al “fysieke activiteit, met name lopen” als gunstige activiteit. Van beide interventies blijkt uit onderzoek dat deze een gunstig effect hebben op het functioneren van de (pre)frontale cortex, het gebied dat de mens kenmerkt en zich net boven de ogen (in het voorhoofd) bevindt. Eenvoudig gezegd zetelt onze persoonlijkheid in dit gebied en gebruiken we het voor zaken als onder andere motivatie, het richten van de aandacht, het wisselen tussen taken, het maken van plannen, het overzien van oorzaak en gevolg en het remmen van impulsen.

In zijn tot dan toe al indrukwekkende wetenschappelijke carrière, accepteert hij naast zijn bijzonder hoogleraarschap aan de VU in 2004 een leerstoel aan de faculteit Bewegingswetenschappen aan de Rijksuniversiteit Groningen. Professor Scherder heeft als bewegingswetenschapper onderzoek gedaan naar de vraag hoe motorische activering het ouder wordende en kwetsbare brein kan ondersteunen. Zijn werk bevindt zich daarmee op het grensvlak van bewegingswetenschappen, neuropsychologie en geriatrie. Op deze wijze zien we een duidelijke lijn in het werk van de populaire professor ontstaan, waarbij hij zich in de publieke ruimte de laatste jaren vooral hard maakt voor zijn missie ons aan het bewegen te krijgen.

Hierbij laat hij geen kans onbenut om het thema bewegen onder de aandacht van het grote publiek te brengen en is hij een veelgevraagd motivational speaker. Ook benadrukt hij, naast het belang van bewegen, het belang van moeite doen. Hij bedoelt daarmee: je brein blijven gebruiken door het te stimuleren om nieuwe dingen te leren en jezelf uit te blijven dagen. Dat kan zijn door het leren van een nieuwe taal, het lezen van een boek, het maken van puzzels of wat je ook maar leuk vindt. Als je jezelf maar uitdaagt. Bewegen en moeite doen vertraagt aantoonbaar de achteruitgang van het brein en houdt je langer jong van geest. Het gaat ook nog eens somberheid tegen doordat het allerlei geluksstofjes in je lichaam vrijmaakt. Gemak dient de mens, maar is zeker niet gezond wanneer je er teveel van hebt.

Meer lezen? Het onderstaande boek Liever moe dan lui  is de moeite van het lezen meer dan waard.