Wijzig je angst voor afwijzing, doe alsof je weet dat anderen positief over je denken

Waarom hechten we zoveel waarde aan de mening van anderen? Sociale angst en schaamte zijn oeroude overlevingsmechanismen die ons helpen bij groepsbinding. Maar wanneer deze angst te groot wordt, kan het ons juist beperken. Gelukkig kun je dit doorbreken met gedragsexperimenten en cognitieve herstructurering. Wil je minder last hebben van sociale angst? Lees verder en ontdek hoe je meer vrijheid in sociale situaties kunt ervaren!

De mens is een groepsdier

De mens is van nature een echt groepsdier. Vóór de komst van huizen, woonden we in mobiele groepen die bestonden uit 30-80 personen. Veel antropologen gaan uit van een gemiddelde groepsgrootte van 50 personen. Dat komt overeen met Dunbar’s getal. Dunbar stelt in zijn artikel dat er een zogenaamde “cognitieve limiet” is van het menselijke brein aan het aantal relaties dat wij kunnen beheren en verwerken zonder dat relaties oppervlakkig worden. Dunbar stelt dat hoe groter de neocortex van een primaat is (waar wij als mensen onder vallen), hoe groter de groep is waarin zij samenleven. In het geval van mensen bestaat een maximale groep waarin iedereen elkaar kent en vertrouwt, uit 150 individuen.

Volgens Dunbar (een Britse antropoloog en evolutionair psycholoog) organiseren mensen zich in lagen:

Groepen waren familiegericht en bestonden uit verwante individuen (broers/zussen, neven/nichten) aangevuld met ‘aangetrouwde’ familieleden. De groep was over het algemeen gelijkwaardig. Invloed werd uitgeoefend door oudere, wijze mannen én vrouwen. De sociale banden in de groep waren van levensbelang. Mensen waren volledig afhankelijk van de samenwerking binnen de groep. Conflicten en onenigheden werden opgelost door de groep te splitsen, maar ook werden individuen verstoten. Zonder groep was het voor een individu bijna onmogelijk om te overleven. Er liepen sabeltandtijgers, hyena’s, beren en andere serieuze bedreigingen rond en een alleenstaande was een veel makkelijker doelwit. Bij ziekte of verwondingen, kon een persoon niet worden verzorgd en eenzaamheid was ook toen al een mentaal zware opgave.

Schaamte was 100.000 jaar geleden een kwestie van leven

Je begrijpt al, je kon beter geen sociaal dusdanig ongewenste acties uitvoeren dat je daarmee het risico liep buiten de groep te belanden. En hier komt schaamte in het spel: via het geweten, dat je deels kunt zien als een soort voorspelling van hoe de groep op “afwijkend of gevaarlijk gedrag”  zal gaan reageren, pas je wel op met het aannemen van “onhandig” gedrag.

Sociale angst

Hiermee komen we aan bij het thema sociale angst. Je snapt waarom heel veel mensen, waaronder jij wellicht, zich veel zorgen maakt over wat een ander van je vindt. Het is deels door overerving in je DNA terechtgekomen!

Wanneer je zodanig onder de angst om negatief te worden beoordeeld gebukt gaat dat je sociale situaties in toenemende mate gaat vermijden en je in een sociaal isolement dreigt te gaan raken, kan dit vanzelfsprekend voor grote problemen zorgen.

Je kunt je sociale angst overwinnen

Wat kun je hieraan doen? De kern van het overwinnen van sociale angstklachten, is erboven gaan staan. Grof gezegd: schijt krijgen aan wat anderen van je denken! Maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan, want hoe doe je dat?

Bij de aanpak van sociale angst leer je een aantal zaken, waaronder het onderzoeken van de manier waarop je denkt. Mensen met belemmerende sociale angst, denken vaak dat een ander negatief over hen denkt. Zij bedienen zich frequent van de denkfout gedachtenlezen. Ze projecteren als het ware hun eigen zelfkritische houding op de ander en doen onbewust alsof dit de waarheid is. Herken jij je hierin? Dan kun je het volgende doen:

Bewustwording

De eerste stap is bewustwording. Je zult je moeten beseffen dat hier een vorm van cognitieve vertekening optreedt. Hoe kun je immers weten wat een ander denkt, kun je soms gedachten lezen?

Verzin naast negatieve beoordelingen door die ander, ook positieve beoordelingen

Daarna ga je een aantal positieve gedachten bedenken die de ander over jou gedachte zou kúnnen hebben. Dit is mogelijk niet eens zo makkelijk, vraag er gerust hulp bij van een huisgenoot of vriend(in). Zeer waarschijnlijk zul je de positieve projecties niet direct voor waar aannemen. Dat maakt ook niets uit: het gaat erom dat je je gaat beseffen dat als je tóch een gedachte op een ander wilt projecteren, je dit het best vanuit een positieve invalshoek kunt doen! De ander zal het bijvoorbeeld vast schattig vinden als je bloost of als je verlegen bent of vindt dat jij zeer intelligent overkomt, zoals mensen vaak denken wanneer iemand stil is.

Doe een gedachtenexperiment

Als laatste stap kun je een gedachtenexperiment doen. Stel je voor dat persoon X jou inderdaad raar of saai vindt. Wat is daar dan zo erg aan? Denk jij nooit iets negatiefs over een ander? En bepaalt jouw gedachte over een ander zijn of haar waarde? Als dat echt zo zou zijn, zou je iemand eenvoudig miljonair kunnen denken!

En omgekeerd? Als iemand zou denken dat jij een miljonair of saai bent, klopt dit dan daadwerkelijk? En wat zou je ervan vinden als  iemand zo zwart/wit over een ander oordeelt? Wat is eigenlijk saai? Vindt iedereen trouwens hetzelfde interessant of saai of is dit eerder een kwestie van smaak?

Uitnodiging

Houd de komende week dagelijks een dagboek bij met situaties waarin jij je onzeker hebt gevoeld. Vraag je af of het mogelijk is dat je de denkfout gedachtenlezen hebt gebruikt. Pas daarna de bovenstaande stappen toe en oefen met het bedenken van alternatieve positieve projecties. Train jezelf in het verruimen van je gedachtengang en stap uit je negatieve patroon.