Geluksprofessor Ap Dijksterhuis

Het is iets waar we eigenlijk allemaal op een bepaalde manier naar op zoek zijn: geluk. Want wees eerlijk: als iemand een keuze heeft, wie zou dan ongeluk verkiezen boven geluk? De beste inspiratie komt misschien wel uit ellende, zoals liedjes over verbroken relaties en andere miserie, maar dat is allemaal slechts bijvangst. Eén moment van geluk, is alles wat telt in het leven”, aldus de band Het Goede Doel. Maar wat ís nu eigenlijk geluk? Van Dale omschrijft het als volgt:

“De aangename toestand waarin je al je (aardse) behoeften bevredigd ziet ~ welzijn”

Van Dale stelt geluk ongeveer gelijk aan welzijn. Dit zal de meesten waarschijnlijk niet verbazen en klopt gevoelsmatig wel zo ongeveer. Toch geeft deze definiëring een bijna karikaturale weergave van het begrip weer.

Ap Dijksterhuis: “Op naar geluk, de psychologie van een fijn leven“

Inmiddels oud-hoogleraar psychologie aan de Radboud Universiteit Nijmegen, Ap Dijksterhuis (1968, foto bovenaan de pagina) deed vanuit de leerstoel psychologie van het onbewuste onderzoek naar wat we binnen de psychologie nu eigenlijk precies verstaan onder geluk. Om dit uit te leggen, heeft hij een boek van ongeveer 300 pagina’s nodig. Zo eenvoudig is het blijkbaar niet om gelukkig te worden! Dát dit mogelijk is, wordt eveneens duidelijk: volgens Dijksterhuis is het voor de meesten zeer goed mogelijk om je eigen geluk te beïnvloeden en dus ook te creëren.

De kern van geluk: fijne gedachten én voldoende regie

Een deel van ons geluk hangt af van onze genetische aanleg in combinatie met allerlei omstandigheden, maar pakweg de helft van ons geluk hebben we in eigen handen. Geluk is gebaseerd op een mooie of fijne inhoud van je bewustzijn in combinatie met voldoende controle over je bewustzijn. Deze twee kenmerken van het bewustzijn, rusten weer op een fundament van zes bouwstenen: het in toom houden van je verlangens, verbondenheid, een bevredigende vrijetijdsbesteding, het stellen van “de juiste doelen”, meer controle leren krijgen over je bewustzijn en een fundamenteel inzicht in het functioneren van het bewustzijn. In deze definitie worden invloeden vanuit de Westerse en vanuit de Oosterse wereld met elkaar gecombineerd.

Tevreden zijn met wat je hebt

De gemiddelde mens is in meer of mindere mate hebzuchtig. We zijn chronisch ontevreden en zijn geneigd telkens méér te willen van waar we blij van worden. Eén snoepje is lekker, maar een hele zak is lekkerder. (Online) shoppen geeft een fijn gevoel en voordat we het weten struinen we avond na avond het internet af naar de leukste koopjes. Velen van ons dromen ervan om rijk te zijn, hoewel ze het waarschijnlijk al prima kunnen doen. De stoïcijnse filosoof Seneca schreef er meer dan tweeduizend jaar geleden het volgende over: “Niet hij die weinig heeft is arm, maar hij die meer verlangt.” De eerste voorwaarde voor het bereiken van een toestand van geluk, is dus: tevreden zijn met, en dankbaar zijn voor wat je hebt.

Verbinding met anderen

We zijn gemaakt voor sociale interactie. Contact met anderen maakt gelukkig. Vind in jouw leven voldoende manieren om verbinding te maken met familie, vrienden, kennissen en zelfs met onbekenden die je tegenkomt in de supermarkt: een (kort) gesprek geeft ons een fijn gevoel. Een complimentje, wat van je tijd of aandacht of wanneer je geld besteedt aan een ander, maakt niet alleen de ander maar ook jezelf gelukkig! Uit onderzoek blijkt dat mensen die zichzelf ten doel hebben gesteld anderen gelukkiger te maken, zelf het meest gelukkig zijn. Dus ben je een pleaser: gefeliciteerd!

Ontspan op een actieve en serieuze manier

“Vanavond doe ik eens helemaal niets!” We kennen het allemaal wel: de behoefte om eens een avondje helemaal niets te doen en onderuitgezakt voor de televisie te hangen. Heerlijk! Toch blijkt een actieve en serieuze manier van ontspanning beter te zijn voor ons welbevinden. Dat heeft te maken met flow, helemaal opgaan in een activiteit waardoor jij en hetgeen je doet samenvalt en voorbij vliegt. Een avondje tuinieren, een wandeling maken, een boek lezen of een fotoalbum in elkaar zetten bijvoorbeeld. Waardoor raak jij in een flow? Ook spullen maken gelukkig, maar dit duurt over het algemeen slechts erg kort. We zijn snel gewend aan een nieuwe auto en ook een nieuw paar schoenen maakt gauw weer plaats voor verlangen naar een nieuw, nieuw paar. Het creëren van herinneringen door leuke ervaringen te verzamelen is daarentegen een betere manier om bij te dragen aan je geluk. Wat zijn ervaringen die jij je nog goed kunt herinneren?

Streef je wensen na

Het nastreven van de juiste doelen brengt je eveneens geluk. Houd eens een tijdje een dagboek bij en onderzoek of je gedrag in overeenstemming is met wat jij belangrijk vindt. Geeft je daginvulling je voldoening of blijdschap of word je er vooral moe en negatief van? Komen jouw doelen vanuit je wensen of moet jij van alles van jezelf?

Leef in het hier en nu en neem je gedachten niet te serieus

Het nadeel van mens zijn is dat wij de hele dag door nadenken. We denken er wat af! We maken ons zorgen over wat ons morgen te wachten staat of kijken terug naar de dag van gisteren om te ontdekken wat beter had gekund. Hoe fijn zou het zijn als we onze gedachten eens zouden kunnen uitzetten?

En inderdaad, uit onderzoek blijkt dat in het hier en nu leven ons ervaren niveau van welbevinden gunstig beïnvloedt. Sta mindful in het leven en train jezelf bewust te zijn dat je gedachten komen en gaan, maar dat je een keuze hebt om erin mee te bewegen (of niet). Geniet eens wat vaker van wat je nu ervaart. Ook kun je jezelf erin trainen om je anders te gaan verhouden tot je gedachten. Denk eens aan een cognitieve defusie oefening zoals we die in acceptance and commitment therapy vaak inzetten!

Ga heen en wees gelukkig!

En nu je weet hoe het moet, wens ik je veel geluk toe. En onthoud, zoals met alles in het leven: oefening baart kunst!