Bevrijd jezelf van je schaamte-schaamte

Aukje Nauta (1967) heeft een rijk curriculum vitae, waarop onder andere de titel Bijzonder Hoogleraar “Enhancing Individuals in a Dynamic Work Context” aan de Universiteit Leiden prijkt. Zij is daarnaast zelfstandig spreker, schrijver en psycholoog. In 2021 schreef zij het boek “Nooit meer doen alsof” waarin zij haar zoektocht beschrijft van een schaamtevol naar een schaamtevrij leven.

Op 11 maart 2026 stond zij in het Fulcotheater te IJsselstein op de planken om de “wereldpremière” van Schaamteloos schaamtevrij” gestalte te geven. In dit theatercollege geeft zij blijk van een enorme dosis aan nuchtere en zelfonthullende humor. Eufemistisch gezegd spaart zij zichzelf niet en geeft ze zichzelf schaamtevrij bloot. Haar boodschap is helder: wij lijden niet zozeer onder onze schaamte, maar eerder aan onze schaamte-schaamte. Een metacognitieve zienswijze waarmee zij bedoelt te zeggen dat juist het blokkeren van onze schaamte tot problemen leidt.

Schuld versus schaamte

Tangney en Dearing (2002) maken in hun invloedrijke standaardwerk “Shame and Guilt” een onderscheid tussen deze twee emoties door aan te geven dat iemand die schuld ervaart, zichzelf iets kwalijk neemt dat aan een situatie gebonden is. Schaamte daarentegen waaiert uit naar het volledige zelf. Het startpunt is gelijk: ik heb iets vreselijks gedaan.

Schaamte voelt echter zwaarder en dringt dieper door. Waar schuld leidt tot spanning, spijt en gewetenswroeging, leidt schaamte tot “krimp” van iemands persoonlijkheid waardoor iemand zichzelf beleeft als klein, waardeloos en machteloos. Anders gezegd heeft schaamte impact op het volledige zelfbeeld en beleeft men zichzelf als beschadigd. Dit kan leiden tot een neiging om zichzelf te verstoppen of te ontsnappen, getuige het spreekwoord dat vaak aan schaamte wordt gekoppeld: ik kan wel door de grond zakken.  Juist de neiging om zichzelf te isoleren, maakt dat iemand in een vicieuze schaamtecirkel gevangen kan raken en in steeds terugkerende zelfdevaluatie blijft steken. Met in het ergste geval suïcide tot gevolg in een uiterste poging van schaamte verlost te raken.

Hieronder zie je de schrijver en spreker aan het woord tijdens één van haar eerdere optredens.

Stap uit de vicieuze schaamtecirkel en bevrijd jezelf

Aukje Nauta propageert het opheffen van schaamte over onze schaamte en stimuleert haar lezers en toehoorders hetzelfde te doen. Zij illustreert tijdens haar theatercollege Schaamteloos schaamtevrij op impactvolle wijze het verschil tussen de principes schaamteloos en schaamtevrij om ten slotte tot de conclusie te komen dat schaamte niets is om je voor te schamen. Op ingenieuze wijze weet zij de aanwezige bezoekers tot de conclusie te laten komen dat het delen van schaamte juist positieve gevoelens opwekt. Ergo: kom voor de dag met je schaamte en stap uit de vicieuze schaamtecirkel. Men lijdt immers het meest onder het lijden dat men vreest.

Meer weten? Lees “Nooit meer doen alsof” en bevrijd je ook van je schaamte-schaamte! Houd daarnaast jouw favoriete theater in de gaten: het komende jaar is Aukjes theatercollege maandelijks live te zien bij jou in de buurt.

Als je geïnteresseerd bent in Aukjes bredere werk, werp dan ook eens een blik op haar website.